Penise Şok Dalga Tedavisi Sertleşme Sorununda Ne Kadar Etkili?


Çoğu olguda penise şok dalga tedavisi sertleşme sorununun ilk tedavisi değildir ve ilaç tedavisinin yerini tutmaz; ancak sorun damar kaynaklı ve hafif düzeydeyse, kişi ilaç kullanmak istemiyor ya da kullanamıyorsa denenebilecek bir seçenektir. Plasebo kontrollü çalışmalarda ortalama yarar mütevazıdır ve Amerikan Üroloji Derneği yöntemi hâlâ araştırma aşamasında kabul eder.
Bu yazıda yöntemin nasıl uygulandığını, randomize çalışmaların gerçekte ne gösterdiğini, kimlerde fayda beklenebileceğini ve hangi beklentilerin gerçekçi olmadığını kılavuzlar ve meta-analizler üzerinden anlatıyorum. Rakamları kaynağıyla veriyorum; kaynağı olmayan başarı oranlarını bilerek kullanmıyorum.
Penise Şok Dalga Tedavisi Nedir ve Nasıl Uygulanır?
Penise şok dalga tedavisi, düşük yoğunluklu ses dalgalarının (Li-ESWT) penis gövdesine ve köküne bir prob aracılığıyla uygulanmasıdır. Amaç, sünger dokudaki küçük damarlarda yeni damar oluşumunu (anjiyogenez) uyarmaktır. Avrupa Üroloji Derneği (EAU) kılavuzu bu etki mekanizmasının deneysel çalışmalara dayandığını ve insanlarda doğrulanmasının sürdüğünü belirtir.
Uygulama ayaktan yapılır, anestezi gerekmez ve çoğu kişi işlemi ağrısız ya da hafif rahatsızlık olarak tarif eder. Seans sayısı ve aralıkları cihaza ve protokole göre değişir; örneğin Fojecki ve arkadaşlarının randomize çalışmasında haftada bir seans olmak üzere 5 seanslık kürler kullanılmıştır. Kılavuzlar henüz tek bir standart protokol tanımlamamıştır.
Burada önemli bir ayrım var: böbrek taşı kırmada kullanılan yüksek enerjili şok dalgası ile sertleşme tedavisinde kullanılan düşük yoğunluklu dalga aynı şey değildir. Penise uygulanan enerji çok daha düşüktür ve dokuyu parçalamak değil, uyarmak hedeflenir.
Yöntemin genel tanıtımını ve cihaz özelliklerini şok dalga tedavisi sayfamızda bulabilirsiniz. Bu yazı ise kanıtın ne söylediğine odaklanıyor.
Randomize Çalışmalar Şok Dalga Hakkında Ne Gösteriyor?
Randomize çalışmalar şok dalganın plaseboya göre erektil işlev skorunu anlamlı ama sınırlı ölçüde artırdığını gösteriyor. Sokolakis ve Hatzichristodoulou'nun 10 plasebo kontrollü randomize çalışmayı ve 873 hastayı içeren meta-analizinde, IIEF-EF (Uluslararası Erektil İşlev İndeksi, erektil işlev alt skoru) plaseboya göre ortalama 3,97 puan daha fazla yükselmiştir.
Aynı meta-analizde, ilişki için yeterli sertlik anlamına gelen Ereksiyon Sertlik Skoru 3 ve üzerine ulaşma olasılığı tedavi grubunda plaseboya göre belirgin olarak daha yüksek bulunmuş (olasılık oranı 4,35), penil Doppler ile ölçülen en yüksek akım hızında da artış görülmüştür. Yazarlar en çok yararı damar kaynaklı sertleşme sorununda tanımlar.
Clavijo ve arkadaşlarının 7 randomize çalışmayı ve 602 katılımcıyı içeren meta-analizinde IIEF-EF skoru tedavi grubunda 6,40 puan, plasebo grubunda 1,65 puan artmıştır. Ancak çalışmalar arasındaki farklılık (heterojenite) çok yüksektir ve ortalama izlem yalnızca 19,8 haftadır.
Bu iki analizi birlikte okuduğumda şu sonuca varıyorum: plasebo ile karşılaştırıldığında gerçek bir etki vardır, fakat bu etki çoğu hastada hafif bir iyileşme düzeyindedir. Ağır sertleşme sorununu tek başına normale döndürmesi beklenmemelidir.
Kılavuzlar Şok Dalga Tedavisi İçin Ne Öneriyor?
Kılavuzlar şok dalga tedavisine temkinli yaklaşır. EAU cinsel ve üreme sağlığı kılavuzu, hafif damar kaynaklı sertleşme sorunu olan ve bilgilendirilmiş hastalarda bu tedavinin sunulabileceğini belirtir. Amerikan Üroloji Derneği (AUA) kılavuzu ise sertleşme sorununda düşük yoğunluklu şok dalga tedavisini araştırma aşamasında bir yöntem olarak sınıflandırır.
İki kılavuz arasındaki bu fark, kanıtın hâlâ olgunlaşmadığını gösterir. Protokoller, cihazlar, enerji düzeyleri ve hasta seçimi çalışmadan çalışmaya değişmektedir; bu da sonuçları karşılaştırmayı zorlaştırır.
Fojecki ve arkadaşlarının çift kör, plasebo kontrollü çalışmasının 12 aylık izleminde iki kür doğrusal şok dalga uygulaması, tek küre üstün bulunmamıştır. Yani seans sayısını artırmak her zaman daha fazla fayda anlamına gelmez.
Bu nedenle tedaviyi önerirken hastaya her zaman kanıt düzeyini, beklenen yararın sınırını ve alternatifleri açıkça anlatırım. Kesin bir sonuç vaadi bu yöntemin doğasına uygun değildir.
Şok Dalga Öncesinde Hangi Değerlendirmeler Yapılır?
Şok dalga öncesinde sertleşme sorununun nedeni, şiddeti ve eşlik eden kalp damar risk faktörleri değerlendirilir. EAU kılavuzu sertleşme sorunu olan her erkekte ayrıntılı tıbbi ve cinsel öykü, fizik muayene ve kan şekeri ile kolesterol gibi temel tetkikleri önerir; çünkü sertleşme sorunu kalp ve damar hastalığının erken işareti olabilir.
Muayenede sorunun ne zamandır sürdüğünü, sabah sertleşmelerinin olup olmadığını, ilaçlara yanıtı ve kullanılan diğer ilaçları sorarım. IIEF gibi doğrulanmış anketler, hem başlangıç durumunu hem de tedavi sonrası değişimi nesnel olarak izlemeye yardımcı olur.
Kan şekeri, kolesterol ve tansiyon kontrolü yapılır; cinsel istek azlığı gibi bulgular varsa testosteron ölçülür. Testosteron eksikliği varsa önce o düzeltilmeden şok dalga tedavisinden beklenen yarar sınırlı kalabilir.
Şok dalga kararını bu değerlendirmenin sonunda veririm. Sorun ağır ya da sinir kaynaklıysa, bunu hastaya açıkça söyler ve daha uygun seçeneklere yönlendiririm.
Penise Şok Dalga Tedavisi Kimlerde Daha Çok Fayda Sağlar?
Penise şok dalga tedavisinden en çok fayda bekleyebilecek grup, hafif ya da orta düzeyde, damar kaynaklı sertleşme sorunu olan erkeklerdir. Sokolakis ve Hatzichristodoulou'nun meta-analizi anlamlı iyileşmeyi damar kaynaklı sertleşme sorununda bildirir; EAU kılavuzu da önerisini hafif damar kaynaklı sorunla sınırlar.
Uygun olabilecek durumlar:
İlaca kısmen yanıt veren ve ilaç bağımlılığını azaltmak isteyen erkekler
İlaç kullanmak istemeyen ya da yan etki nedeniyle kullanamayan, hafif sorunu olanlar
Damar kaynaklı olduğu muayene ve gerekirse testlerle desteklenen sorunlar
Daha az fayda beklenen durumlar:
Prostat kanseri ameliyatı sonrası sinir hasarına bağlı ağır sertleşme kaybı
Uzun süreli, kontrolsüz şeker hastalığına bağlı ileri damar ve sinir hasarı
Ağır sertleşme sorunu ya da ilaçlara hiç yanıt vermeyen durumlar
Damar kaynağını değerlendirmek gerektiğinde penil Doppler testi yol gösterir. Hasta seçimindeki ölçütleri şok dalgada hasta seçimi sayfamızda ayrıntılı anlattım.
Şok dalga Peyronie hastalığında da kullanılır, ancak orada eğriliği düzeltmez, yalnız ağrıyı azaltmaya yöneliktir; bu ayrımı Peyronie'de tedavi yaklaşımı yazımda anlattım.
Şok Dalga Tedavisinin Etkisi Ne Kadar Sürer?
Şok dalga tedavisinin etkisinin ne kadar sürdüğü henüz net değildir; mevcut randomize çalışmaların çoğu birkaç ay ile bir yıl arasında izlem içerir. Clavijo ve arkadaşlarının meta-analizinde ortalama izlem 19,8 hafta, Fojecki ve arkadaşlarının çalışmasında 12 aydır. Bu yüzden yıllarca süren etki iddiaları kanıtla desteklenmez.
Pratikte etkinin, altta yatan damar hastalığının seyrine bağlı olduğunu düşünüyorum. Sigara, kontrolsüz kan şekeri, yüksek tansiyon ve kolesterol devam ediyorsa elde edilen iyileşmenin zamanla azalması beklenebilir.
Bu nedenle tedaviyi her zaman yaşam tarzı değişiklikleri ve risk faktörlerinin kontrolüyle birlikte planlıyorum. Düzenli egzersiz, sigaranın bırakılması ve kilo kontrolü, EAU kılavuzunun da sertleşme sorununda temel önerileri arasındadır.
Şok Dalga Tedavisinin Riskleri ve Yan Etkileri Nelerdir?
Şok dalga tedavisinin ciddi yan etkisi yayımlanmış randomize çalışmalarda nadiren bildirilmiştir; çoğu kişi işlem sırasında hafif rahatsızlık ya da geçici kızarıklık tarif eder. EAU kılavuzu yöntemi invaziv olmayan, yani cerrahi ve iğne gerektirmeyen bir seçenek olarak tanımlar. Asıl risk, tedaviden gerçekçi olmayan bir beklentiye girilmesidir.
Pıhtılaşma bozukluğu olanlar, kan sulandırıcı kullananlar ve uygulama bölgesinde aktif enfeksiyon ya da yara bulunanlar tedavi öncesinde mutlaka değerlendirilmelidir. Kalp pili gibi elektronik cihazı olanlarda da cihaz üreticisinin önerileri dikkate alınır.
Tedavi sırasında ve sonrasında penis derisinde hafif kızarıklık ya da noktasal morarma görülebilir; bunlar genellikle kendiliğinden geçer. Belirgin ağrı, şişlik ya da idrarda kan fark edilirse uygulayan hekime bilgi verilmelidir.
Şok Dalga Yetmezse Hangi Seçenekler Denenebilir?
Şok dalga yeterli yarar sağlamazsa sertleşme ilaçları (PDE5 inhibitörleri), vakum cihazı, penise enjeksiyon tedavisi ve diğer seçenekler yetersiz kaldığında penis protezi değerlendirilir. EAU kılavuzu tedavinin kişiye göre seçilmesini önerir; AUA kılavuzu da tüm seçeneklerin baştan anlatılmasını ve kararın hastayla birlikte verilmesini ister.
Şok dalga tedavisi ilaçla birlikte de kullanılabilir; bazı hastalarda ilaca yanıtı artırmak amacıyla planlanır. İlaçsız bir seçenek arayanlar için vakum ereksiyon cihazı yazımı da okuyabilirsiniz.
Son yıllarda trombositten zengin plazma (PRP) gibi başka rejeneratif yöntemler de gündemde; ancak bunların kanıtı şok dalgadan da sınırlıdır. Bu konuyu P-shot tedavisi yazımda ayrıca ele aldım.
Penise Şok Dalga Tedavisi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Penise şok dalga tedavisi ağrılı mıdır?
Çoğu kişi uygulamayı ağrısız ya da hafif rahatsızlık hissi olarak tarif eder ve işlem için anestezi gerekmez. EAU kılavuzu yöntemi invaziv olmayan, yani cerrahi ve iğne gerektirmeyen bir seçenek olarak tanımlar. İşlem sonrasında günlük yaşama hemen dönülebilir ve özel bir bakım gerekmez; seans sırasında hissedilen rahatsızlık enerji düzeyi ayarlanarak azaltılabilir.
Şok dalga tedavisi sertleşme sorununu tamamen geçirir mi?
Hayır, tamamen geçirmesi beklenmemelidir. Sokolakis ve Hatzichristodoulou'nun meta-analizinde IIEF-EF skoru plaseboya göre ortalama 3,97 puan artmıştır; bu, çoğu hastada hafif bir iyileşmeye karşılık gelir. En çok yarar hafif, damar kaynaklı sorunu olan erkeklerde görülür; ağır sorunda tek başına yeterli olması beklenmez.
Şok dalga tedavisinin etkisi kalıcı mıdır?
Etkinin ne kadar süreceği henüz bilinmiyor. Randomize çalışmaların çoğu birkaç ay ile bir yıl arasında izlem içerir; Fojecki ve arkadaşlarının çalışması 12 aylık sonuçları bildirmiştir. Altta yatan damar hastalığı ilerlerse etkinin azalması beklenebilir, bu yüzden sigara, kan şekeri ve tansiyon gibi risk faktörlerinin kontrolü önemlidir.
Kaç seans şok dalga tedavisi gerekir?
Tek bir standart protokol yoktur; seans sayısı cihaza ve uygulayan merkeze göre değişir. Fojecki ve arkadaşlarının çalışmasında haftada bir, toplam 5 seanslık kürler kullanılmış ve ikinci bir kür ek yarar sağlamamıştır. Bu nedenle seans sayısını artırmak her zaman daha fazla fayda anlamına gelmez.
Prostat ameliyatı sonrası şok dalga tedavisi işe yarar mı?
Prostat ameliyatı sonrası sinir hasarına bağlı sertleşme kaybında şok dalganın yararı sınırlıdır ve kanıtı zayıftır. Sokolakis ve Hatzichristodoulou'nun meta-analizi en çok yararı damar kaynaklı sertleşme sorununda tanımlar. Bu grupta ilaç, vakum cihazı ve enjeksiyon tedavisi öncelikle değerlendirilir; şok dalga ancak bunlara ek olarak ve beklenti netleştirilerek konuşulabilir.
Şok dalga tedavisi ilaçla birlikte kullanılabilir mi?
Evet, şok dalga tedavisi sertleşme ilaçlarıyla birlikte uygulanabilir ve bazı hastalarda ilaca yanıtı artırmak amacıyla planlanır. EAU kılavuzu tedavinin kişiye göre seçilmesini ve birleştirilebilmesini destekler. İlacın azaltılıp azaltılmayacağına ya da bırakılıp bırakılmayacağına, tedavi bittikten birkaç ay sonra değerlendirilen yanıta göre birlikte karar verilir.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetiniz varsa hekiminize başvurun.
İletişim
Op. Dr. Niyazi Umut Özdemir · Üroloji Uzmanı
Adres: Fener Mah. Bülent Ecevit Bulv. No:23 Kanyon Plaza K:4 D:7, Muratpaşa / Antalya
Telefon: 0242 323 17 77
WhatsApp: 0505 525 24 22
Çalışma saatleri: Pazartesi-Cuma 09:00-17:30, Cumartesi 09:00-12:00
ORCID: 0000-0002-6457-4770
Kaynaklar
Salonia A, Bettocchi C, Boeri L, ve ark. European Association of Urology Guidelines on Sexual and Reproductive Health-2021 Update: Male Sexual Dysfunction. Eur Urol. 2021;80(3):333-357.
Burnett AL, Nehra A, Breau RH, ve ark. Erectile Dysfunction: AUA Guideline. J Urol. 2018;200(3):633-641.
Clavijo RI, Kohn TP, Kohn JR, Ramasamy R. Effects of Low-Intensity Extracorporeal Shockwave Therapy on Erectile Dysfunction: A Systematic Review and Meta-Analysis. J Sex Med. 2017;14(1):27-35.
Sokolakis I, Hatzichristodoulou G. Clinical studies on low intensity extracorporeal shockwave therapy for erectile dysfunction: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. Int J Impot Res. 2019;31(3):177-194.
Fojecki GL, Tiessen S, Osther PJS. Effect of Linear Low-Intensity Extracorporeal Shockwave Therapy for Erectile Dysfunction: 12-Month Follow-Up of a Randomized, Double-Blinded, Sham-Controlled Study. Sex Med. 2018;6(1):1-7.
Son gözden geçirme tarihi: 14 Kasım 2026





Yorumlar